Eğitimde yaratıcı drama

EĞİTİMDE YARATICI DRAMANIN UYGULAMA BASAMAKLARI

 

1.                             ISINMA ÇALIŞMALARI:
            Tanışma ile başlayan güven kazanmaya uyum sağlamaya, beş duyuyu kullanmaya, gözlem yetisini geliştirmeye ve bedenini ve beynini duyumsamaya yönelik çalışmalar bu aşamada yer alır
Bu çalışmalarda öğretmenin amacı; çocuğun yeteneklerini geliştirmek, sözel veya bedensel ifade biçimlerini kolaylaştırmaktır.
Isınma çalışmaları müzik ya da ritm eşliğinde yürüme, koşma, zıplama, itme, hayvan yürüyüşleri, çeşitli zemin ve zamanlarda yürüme, gösterilen harekete uygun ritm tutma gibi çalışmalardır.
Isınma çalışmaları sınıf içindeki tüm çocuklarla birlikte yapılmalı ve süresi 10-12 dakikayı geçmemelidir.
Örnekler:
-Tavşanlar gibi hoplayalım
-Kurbağalar gibi zıplayalım.
-Yılanlar gibi sürünelim.

-Denizde bir balıksınız.Tepenizde bir olta sarkıyor. Siz kaçmak istiyorsunuz ama yakalanıyorsunuz. Bir süre oltanın ucunda, havada sallanıyorsunuz. Sonra tekrar denize düşüyorsunuz ve oradan kaçıyorsunuz
-Sakin müzik eşliğinde zıt yönlere doğru yavaş yürüme
Hızlı müzik eşliğinde zıt yönlere doğru hızlı yürüme
Olduğu yerde yürüme
Olduğu yerde tavana uzanma
Yerde uzanma
Yerde yuvarlanma.
a.Kaynaştırma Çalışması:
Bu aşamada  tüm grubun birbiri ile kaynaşması hedeflenir. Birbirini tanımayan kişilerden oluşan gruplarda kaynaştırma son derece etkili bir yöntemdir.

Örnekler:
-Çocuklar müzik eşliğinde iç içe daire halinde zıt yönde yürürler. Öğretmen müziği durdurduğunda her iki dairedeki katılımcılar dururlar ve bulundukları yönden arkadaşlarına dönerek birbirlerine isimlerini söylerler. Daha sonra hem ismini söyler hem el sıkışırlar.
-Çocuklar tek sıra halinde dizilirler. En önde duran çocuğun eline bir top verilir. Çocuk topu yana dönerek arkadaki arkadaşına veriri. Topu verirken adını söyler. Sıranın en sonundaki çocuğa top ulaşıncaya kadar oyuna devam edilir.
b. Konsantrasyon Çalışması :
Kaynaştırma çalışmalarında öğrencilerin birbirleriyle daha iyi iletişim kurmaları hedeflenir. Konsantrasyon çalışmalarının amacı ise; grubun dikkatini bir noktaya toplamak ve drama etkinliğini yönlendirmektir.
Örnekler:
-Ayna çalışması: İkili eş olup, eşlerden birisi ayna olur. Diğeri çeşitli hareketler yapar. Ayna olan da onun yaptıklarını tekrar eder.
-Güven yürüyüşü: Eşlerden biri gözlerini kapatır, diğeri onu ellerinden tutup, yönlendirerek sınıf içinde gezdirir. Sonra rol değiştirilir.
2.                             ESAS ÇALIŞMA:
Belirlenmiş kurallar içinde özgürce oyun oynama ve bu oyunları geliştirme çalışmalarından oluşur.
Oyun oluşturma için pandomim, rol oynama, doğaçlama, öykü  oluşturma, dramatizasyon gibi etkinliklerden biri veya birkaçı seçilerek uygulama yapılır.
a.Pandomim:
Pandomim düşüncelerin sözcükler olmadan müzik ve hareketlerle ifade edilmesidir. Bir öyküyü, hiç konuşmadan jest ve mimik atmosferi içinde hareketler ve işaretlerle anlatabilme sanatıdır.
Pandomime çocukların daha önce denedikleri taklit oyunları ile başlanır. Örneğin, bir hayvanat bahçesi veya sirkteki hayvanların taklitleri yapılır. Pandomim sırasında müzik çalışmaları canlılık kazandırır.
Örnekler:
v       Yatak odasına girdiniz. Dolaptan çorabınızı alacaksınız. Elektrikler söndü. Karanlıkta çorabınızı arıyorsunuz.
v       Gece yattınız. Tam uykuya dalarken bir çıtırtı oldu.
v        Sandala bineceğiz. Önce sandalın ipini çekiyoruz, kıyıya yanaştırıyoruz. Sandala biniyoruz. Kürek çekerek uzaklaşıyoruz.
b. Rol Oynama- Doğaçlama:
Rol oynama, oynana oyundaki karakterleri özelliklerinin ve duygularının canlandırılmasıdır. Doğaçlama yazılı bir konuya dayanmadan, içe doğduğu gibi oynama ve konuşma anlamına gelir. Doğaçlama, anında yaratmadır.
Doğaçlama çocukları tanımanın en kolay yoludur. Bunun için günlük yaşamda karşılaşılabilen belli bir durum veya olaydan yola çıkılabilir. Oyuncuları katkıları ve önerileri doğrultusunda olumlu-olumsuz çeşitli çözüm yolları ortaya konur.
Örnekler:
-Öğretmen oyunu başlatmak için:  ..Günaydın Güler hanım. Ben doktor  Selma. Parmağınızla ilgili şikayetiniz nedir? Diye diyaloğu başlatır. Çocuk parmağındaki yarayı göstermek için doktora gitmiş. Güler hanımı canlandırarak diyaloğu sürdürür.
-Çocuk anne babasıyla hayvanat bahçesine gidiyor. Bir süre sonra anne ve babasını kaybediyor.Annesi babası polis, hayvan bakıcıları çocuğu arıyor.
c. Öykü Oluşturma:
Öğretmen işlediği konu ile ilgili  bir veya iki kelime söyler. Çocuklara bunlarla ilgili bir öykü yaratmalarını ister. Çocuklarda birer cümle ile öyküye katılıp giriş, gelişme ve sonuç kısmı olan bir öykü yaratırlar.
Çocuklara değişik fotoğraflar veya resimler gösterilerek bunlardan bir öykü oluşturmaları istenebilir.
d.Kukla:
Kuklalar, çocuklar ve öğretmenler tarafından çeşitli amaçlarla kullanılırlar.
Kuklalar:
1.Öyküye canlılık katmak için,
2.Çocukları uyarmak için,
3.Çocukların yaşıtlarıyla oynadıkları temsili oyunlarda, dramatizasyonlarda ve dinledikleri öyküleri canlandırmada,
4.Çocukları toplumsal ve duygusal sorunlarına eğilmek, bireysel ve grup sorunlarını yansıtmak için,
5.Bazı kavramları çocuklara aktarabilmek için,
6.İçe dönük kapalı çocukları sosyalleşmesi için kullanılabilir.
e.Maske Kullanılarak Çalışma:
Bazı eğitim çalışmalarında çocukların sınıfta kendi yaptıkları maskeleri kullanarak, özellikle utangaç çocukların kendilerini daha rahat hissetmeleri sağlanabilir.
3. TARTIŞMA-DEĞERLENDİRME
Eğitimde yaratıcı drama çalışmaları sonunda mutlaka bir tartışma ve değerlendirme yapılır.
Tartışmada açık uçlu sorular sorulur ve tek bir doğru cevaba gidilmez. Tartışma oynanan oyunun  gereğine göreuzun veya kısa olabilir. Tartışmanın amacı; oynanan problemi tanımak, çözümü öğrenmek ve diğer çözüm yollarını keşfetmektir. Burada elştiriler kişiye değil role yapılır.
Yapılan drama etkinliklerinde çocukların hepsine  oynama fırsatı verilmeli ve oyun sonunda tüm grubun konu hakkında konuşması sağlanmalıdır.
4.RAHATLAMA
Oynanan oyun hakkında tartışma yapılıp, gerekli katkıların yapılmasından sonra, ışıklar kapatılıp sessiz olarak yada sakin bir müzik eşliğinde, gözler kapalı olarak çocukların yatıp dinlenmesi sağlanır. Ortalama 5 dakika sürer. Işıklar yakılarak dramaya son verilir. Rahatlama çalışmasının her zaman yapılması gerekmez. Burada amaç; çocuğu rahatlatmak ve olayın tamamlandığını hissettirmektir.
D.DRAMA YAPILACAK ORTAMIN HAZIRLANMASI
Dramatik oyunlar, sınıf, kütüphane, müzik odası, bahçe, hol, yemekhane gibi yerlerde oynanabilir. Seçilen uygulama alanındaki uyarıcıları mümkün olduğunca az olmasına dikkat edilmelidir.
Zemin parke yada halı kaplı olmalıdır. O günkü etkinliklerle ilgili tüm materyaller bir köşede hazır bulundurulmalıdr.(Kağıt, kalem, teyp v.b) Çalışmaya katılanlar rahat giysiler giymelidir.
E. YARATICI DRAMADA ÖĞRETMENİN ROLÜ
Öğretmen iyi bir gözlemci olmalıdır.
Öğretmen de etkinliklere katılarak sınıfta olumlu ve doğal bir hava oluşturmalıdır. Her çocuğu eşit olarak kabullenmeli, çocukların psikolojik olarak rahat hareket edebilecekleri özgür ortam hazırlamalıdır.
Çocukların düşünce ve davranışlarına karşı sabırlı olmalı, onların kendilerini ifade edebilmeleri için fırsatlar hazırlamalıdır.Çocuğun yanlış yapmaktan korkmamasına, hatasını kabul etmesine yardımcı olmalıdır.
Öğretmen, etkinlik sırasında fazla komut vererek oyunu kesmemeye dikkat etmeli, onlardan yapamayacakları davranış ve hareket beklememelidir.
Öğretmen iletişime açık ve hazır olmalıdır. Grubu organize ederken ve yönlendirirken aynı zamanda bir oyuncu, bir yönetmen, bir psikolog ve bir pedagog gibi davranmak zorundadır.